« terug naar nieuwsoverzicht
 
maandag 07 mei 2018

Verhaal 4 mei herdenking bij het Verzetsmonument

Mijn opa, Otto Theodorus Johannes Renshof
(door kleindochter Hanneke Otte)

Wat had ik hem graag leren kennen…

PortretTheomaar dan had hij een andere keuze moeten maken. En wat ik uit de verhalen heb begrepen, was in het verzet gaan voor hem geen kwestie van keuze. Het was een vanzelfsprekend gevolg van zijn idee van gerechtigheid : opstaan tegen onrecht, opkomen voor de verdrukten.   

Mijn opa kwam uit Oldenzaal en trouwde in 1928 met mijn oma, Jacoba Tijssen uit Enschede. In de beginjaren van hun huwelijk zijn ze vaak verhuisd, van Beverwijk naar Amsterdam , toen naar Den Haag, waar ze ook op verschillende adressen hebben gewoond. Het waren de crisisjaren en mijn opa was expediteur. Het lijkt erop dat zij steeds verhuisden naar die plekken waar de handel floreerde. Ook werden in deze jaren hun 3 dochters geboren. In juli ’35 kwamen mijn opa en oma met hun drie meisjes in Deventer wonen, op Rielerweg 145. Inmiddels was mijn opa van beroep vertegenwoordiger in schoenen geworden, oa van de “van Bommelschoenen” waarvan de fabriek in Brabant stond. En Deventer lag centraal tussen het zuiden en het noorden. In juni ’38 trad hij in het bestuur van de vakvereniging van vertegenwoordigers en industriëlen en kort daarna werd hij correspondent van de werklozenkas.

Voor de oorlog was mijn opa al communistisch gezind en in ’41 sloot hij zich aan bij het verzet.

Al in september ’41 werd hij in opdracht van de Sicherheitspolizei Enschede door de politie in Deventer gearresteerd. Mijn moeder had haar slaapkamer aan de voorkant van het huis. Toen zij die ochtend de gordijnen open deed, zag zij een politieauto heel langzaam voorbij rijden en de agenten keken allemaal naar hun huis. Ze rende naar de slaapkamer van haar ouders aan de achterkant van het huis en vertelde wat ze gezien had. Haar vader sprong z’n bed uit en stapte in z’n onderbroek het balkon op. Met de buren had hij de afspraak dat ze de balkondeur altijd open zouden laten, zodat hij bij onraad zich uit de voeten kon maken. Maar een Nederlandse agent stond al gewapend op het schuurtje en zei: ’naar binnen of ik schiet.’

Zes weken heeft hij vastgezeten op het politiebureau. Doordat oma heel snel alle verzetskranten goed had verstopt was er bij de huiszoeking niets gevonden. En ze wilde dat mijn opa laten weten voordat hij verhoord zou worden. Heel vaak ging ze langs bij het politiebueau en vroeg de portier of hij al iets wist. En één van die keren zei de portier dat mijn opa op dat moment verhoord werd en hij liet weten in welke kamer. Mijn oma stapte zonder pardon anoniem de verhoorkamer binnen en nam het woord: ’ik snap niet waarom u mijn man nog vasthoudt, er is niets gevonden’, ze werd de kamer uitgezet. Missie geslaagd en opa werd wegens gebrek aan bewijs na 6 weken weer vrij gelaten.             

Het werd hem in Deventer te heet onder de voeten en hij besloot z’n verzetswerk in Amsterdam voort te zetten en ook daar was hij op meerdere fronten nog anderhalf jaar actief totdat hij op 3 februari ’43 ook daar werd opgepakt.

Een zestal weken heeft hij vastgezeten in het huis van bewaring aan de Weteringschans en vervolgens werd het kamp Vught. Wat een geruststelling om in de medische administratie te lezen dat hij tijdens zijn verblijf in Vught toenam in gewicht. Dit is naar alle waarschijnlijkheid ten gevolge van zijn werkplek bij de Philipswerkplaats aldaar geweest. Philips zorgde voor een warme maaltijd voor zijn werknemers. Wat fijn om te weten. Hij is tussentijds voor verhoor met de trein naar Arnhem gereisd. Met een uit het kamp gesmokkeld briefje heeft hij oma laten weten in welke trein hij zou zitten en haar gevraagd in die trein mee te reizen. Ook dat heeft ze gedurfd. Ze stapte de trein in, zocht hem op en voor hem op gehoorsafstand sprak ze een bewaker aan met de mededeling dat ze niet begreep waarom haar man nog vastgehouden werd, daar er nergens bewijzen van illegale aktiviteiten gevonden waren. Missie geslaagd en zo kon hij ingelicht het verhoor in Arnhem in gaan. Oma is op het volgende station anoniem de trein uitgezet.

Er zijn veel brieven bewaard gebleven die mijn opa vanuit kamp Vught geschreven heeft. In augustus ’43 schrijft hij: ‘mijn hoofdgedachte is het verlangen naar huis. Het is al meer dan een half jaar dat ik weg ben. We zullen de langst tijd wel gehad hebben. Lieve Jo, na regen komt zonneschijn. Je weet onze afspraak: moed en vertrouwen voor de toekomst, dan blijft het hoofd vanzelf omhoog’.

Alle brieven zijn opgewekt van toon (kon ook niet anders omdat ze gecontroleerd werden) Desalniettemin brieven van een betrokken lieve vader, die blij is met de goede rapporten van zijn kinderen, die bedankt voor de lekkere pannenkoekjes die de kinderen hebben opgestuurd en die erin gelooft dat hij volgende jaar wel op de verjaardag thuis zal zijn. In een van zijn brieven schrijft hij dat het hem spijt dat oma het door zijn schuld zo zwaar heeft .(behalve hun 3 dochters had oma ook nog 3 joodse onderduikers in huis). In zijn laatste brief van juli ’44 is hij minder optimistisch. gaan. ‘Je vraagt of ik in een spoedige vrede geloof? Wat vind je spoedig? Niet zo heel vlug geloof ik. Maar vanochtend hoorde ik een lied: “als je weer thuis bent, is alles weer vlug vergeten”. Stel je eens voor, de zaterdagavonden weer bij elkaar..’

Op 5 september ’44 werd kamp Vught, door de paniek van Dolle Dinsdag, in allerijl ontruimd en werden alle gevangenen op transport gesteld. De vrouwen naar Ravenbrück en de mannen via Arnhem naar Sachsenhausen en later door naar Neuengamme. Daar is mijn opa op 23 februari ’45 overleden. De haven van bevrijding in zicht.                          

Zoals gezegd had oma op de Rielerweg ook nog 3 joodse onderduikers in huis. Zij hebben de oorlog overleefd.

Lieve opa,

Wat heb jij en met jou zovelen en hun gezinnen een hoge prijs betaald voor deze strijd tegen de verdrukking. Wat zijn jullie gezinnen ernstig beschadigd.

Twee weken geleden op zondag 22 april heb je een Struikelsteen gekregen. We zijn de mensen van de werkgroep Struikelstenen en Johan van de werkgroep Vergeten Verzet zeer dankbaar voor hun projecten. Ze hebben jou niet alleen je weer naam gegeven in Deventer, maar ook weer een plek, daar waar je thuis was aan de Rielerweg.

En ik ben naar je vernoemd en daarmee draag ik je altijd bij me. En daarmee ontkom ik niet aan de vraag wat ik zou doen als het er op aan komt.
(Klik hier om de biografie van verzetsstrijder Renshof te lezen).

Wat zou ik doen                                                        

ALS IK MERK DAT MIJN WERELD ZIJN ONSCHULD WEER VERLIEST

HET GIF ZICH WEER VERSPREIDT

WAT ZOU IK DOEN?

HET KWAAD TERGEND LANGZAAM DE MENSEN WEER VERLEIDT

EN HET ZWARTE SCHAAP WEER WORDT BENOEMD

ALS IK ZIE DAT DE PRIJS DIE DEZE WAANZIN VERLANGT

DOOR DIE EENLING WORDT BETAALD

ALS IK MERK DAT DE WAARHEID WEER VERDWAALT

 

ZOU IK MIJN OGEN SLUITEN, ZOU IK NET DOEN ALSOF IK HET NIET ZIE

EN HOU IK DE WERELD BUITEN, ZOU IK DENKEN “GOD ZIJ DANK, IK BEN HET NIET”

OF ZOU IK MIJN ANGST WEGSCHREEUWEN

EN PAK IK DIE KLAUW VAST DIE NET DE ONSCHULD SLOEG

GEEN LAFAARD OF HELD, MAAR HET ENIGE DAT TELT

BEN IK MENS GENOEG

 

ALS IK MERK DAT HEEL STIEKEM EEN DUISTER PLAN ZICH ONTVOUWT

MAAR IKZELF BLIJF BUITEN SCHOT

WAT ZOU IK DOEN?

ALS HET ALLEEN MAAR IS TEGEN DIE EENLING DIE OP STRAAT WORDT NAGEJOUWD

EN DE ANGST WEER WINT VAN HET FATSOEN

ALS IK HOOR DAT ER IEMAND UIT ZIJN HUIS WORDT GESLEURD

OM EEN REDEN DIE NIEMAND SNAPT

ALS IK MERK DAT DE ONSCHULD WEER WORDT VERTRAPT

 

ZOU IK MIJN OGEN SLUITEN, ZOU IK WACHTEN TOT DE HEMEL OPENSCHEURT

EN HOU IK DE WERELD BUITEN, ZOU IK DENKEN “ZOLANG HET MIJ MAAR NIET GEBEURT”

OF ZOU IK DAT BEEST VASTGRIJPEN

EN SPRING IK ERTUSSEN VOORDAT HET KWAAD ZICH SAMENVOEGT

LOOP IK DOOR, BLIJF IK STAAN, WAAR HET ALTIJD OM ZAL GAAN

BEN IK MENS GENOEG

 

WAT ZAL MIJN ANTWOORD ZIJN

BEN IK DAAROM MISSCHIEN ZO BANG

MAAR DAN INEENS ZIE IK jullie EN DAT GEVOEL VERDWIJNT

Jullie moed, jullie kracht zoveel groter dan mijn angst

KOM HOU MIJN OGEN OPEN EN LAAT ME ZIEN DAT WAT JIJ AL DIE TIJD AL VROEG.

ALS DE VRAAG WORDT GESTELD, IS ER MAAR ÉÉN DING DAT TELT

“BEN JE MENS GENOEG”                                                                               

 

Vrije bewerking van liedtekst ‘Wat zou ik doen?’

van Maarten Peters

Deel dit via

archief

Programma 2018

Voorafgaand aan de gezamenlijke herdenking op Het Grote Kerkhof zijn er herdenkingsmomenten bij onderstaande monumenten:

Herdenking bij het Twentol monument.
Het programma ziet er als volgt uit:

Lees verder »

Herdenking bij het Verzets(laan)monument.
Het programma ziet er als volgt uit:

Lees verder »

Herdenking bij het Etty Hillesum monument.
Het programma ziet er als volgt uit:

Lees verder »

Herdenking bij het Indië monument.
Het programma ziet er als volgt uit:

Lees verder »

Herdenking bij het Verzetsmonument.
Het programma ziet er als volgt uit:

Lees verder »