« terug naar nieuwsoverzicht
 
maandag 07 mei 2018

Verhaal herdenking 4 mei 2018 Twentoldrama

HERDENKING TWENTOLDRAMA 
door Christine Otten   

Ik vind het een eer hier te mogen staan; mijn familie van mijn moeders kant komt van Knutteldorp, en ik ben opgegroeid met de verhalen van de oorlog, de bombardementen op hun huis, en dat van hun buren, die het niet overleefden, dat was familie van mijn vader, en natuurlijk ook met het verhaal van het Twentoldrama. Mijn oom vertelde me gisteren nog hoe hij op deze plek stond met zijn vader, als 11-jarig jongetje, net na de oorlog, op 4 mei en wat een indruk dat op hem had gemaakt. Net als de foto van Corrie Bosch, een van de slachtoffers van het Twentoldrama, opgebaard in de kist. Die foto stond in de krant en mijn ook is dat beeld nooit kwijt geraakt.

Corrie Bosch was een tiener toen de oorlog uitbrak. Ze kwam uit een gewoon arbeidersgezin, zoals de meeste Deventernaren in die tijd. Maar volgens haar nichtje Geesje Schut, lange tijd de buurvrouw van mijn moeder toen die hier nog in de flat verderop woonde, was Corrie wel ‘anders.’

Stoer.

Eigenzinnig.

Terwijl het minstens vijftien graden vroor ging Corrie rustig schaatsen op een ondergelopen veldje hier in de buurt, met kousen, want een lange broek had ze niet. En ze hing graag met de studenten van de Koloniale Tuinbouwschool; 8 uur moest ze thuis zijn want dan ging de avondklok in; het was al een poosje oorlog; Corrie bleef gewoon bij haar vrienden slapen. Niemand, vooral haar ouders niet, wist dat ze zich als enige meisje had aangesloten bij een illegale verzetsgroep (een knokploeg eigenlijk) van studenten. Niet vanuit een ideologie maar gewoon, omdat ze tegen onrecht was, tegen Jodenhaat, onderdrukking. Niemand wist ook dat ze betrokken was bij sabotageacties en rustig met wapens in haar fietstassen de hele de stad doorfietste, langs controleposten van de Duitsers; meisjes werden nu eenmaal minder snel gecontroleerd.

Toen ze achttien was kondigde haar familie aan ze aan dat ze zich had verloofd met Jos van Baalen, student en (en dat zei ze er natuurlijk niet bij) medelid van de verzetsgroep. Op 28 maart 1945 trouwde het stel.

Wat zouden ze die dag gedacht hebben? Dat het ergste erop zat omdat de bevrijding aanstaande was? Droomden van een gezin, kinderen, een eigen woning? Of wisten ze dondergoed dat ze gevaar liepen en trouwden ze juist daarom?

Het zou tenslotte de taak van hun groep worden de brug bij de smeeroliefabriek Twentol te bewaken, zodat de Canadezen vrije toegang zouden hebben. Dat deden ze; op 8 april, verschanste de knokploeg zich in de fabriek, met zicht op de brug. Op de ochtend van 10 april ontdekte een Duitse soldaat de groep. Ze wisten hem te overmeesteren en te ontwapenen; en nadat hij hen om zijn leven smeekte en beloofde hen niet te verraden lieten ze hem gaan.

Die goedheid, die menselijkheid, werd hun fataal. Terwijl de Canadese soldaten op het punt stonden de brug naar Deventer over te gaan, diezelfde avond nog zouden ze de stad bevrijden, werden de jongeren in de Twentolfabriek omsingeld, beschoten, het pand in brand gestoken en uitgerookt. Jan van Gennep Lührs overleed meteen, later zou het verkoolde lichaam van Derk Jan Bruggeman worden gevonden. Gerard Verhoeven wist als enige te ontvluchten. De andere 4 mannen, Jaap Bennebroek Evertsz, Marinus Woertman, Harry Engels, Jan van Baalen en Corrie Bosch werden naar het speeltuintje aan de Snippelingsdijk gebracht en vervolgens door een vuurpeloton geëxecuteerd.
(Op onderstaande foto de 7 slachtoffers – foto is van het Beeldarchief Gilde Deventer).

Tegelijk met Ernst Gräwe, de 17-jarige Duitse soldaat die weigerde zijn leeftijdsgenoten dood te schieten. Mijn moeder herinnert zich nog dat zijn lichaam dagen in de speelplaats is blijven liggen.

Vandaag, op deze plek, herdenken we deze mensen die hun leven gaven omdat ze deden wat ze vonden dat ze moesten doen, wat goed was.

Ze pleegden verzet. Ten koste van alles; van hun eigen leven.

En meteen ik denk dan: Wat zou ik gedaan hebben? Zou ik zoiets gedurfd hebben? Zou ik net zo stoer zijn geweest als Corrie? Of zou ik te bang zijn, te laf?

Hoe kun je dat weten?

Misschien stel ik wel de verkeerde vraag.

Misschien moet je zo’n dilemma over keuzes en goed doen en verzet plegen alledaagser maken.

Wat doen we voor de ander? Wat hebben we voor een ander over? Voor onze eigen oude ouders bijvoorbeeld? Of zijn we druk druk druk? Durven we ons te verbinden met anderen, vreemdelingen, vluchtelingen, mensen uit andere culturen, met andere geloven? Of benadrukken we steeds hoe verschillend we zijn en dat we elkaar uiteindelijk toch niet kunnen begrijpen? Beter ieder voor zich? Soort bij soort?

Spreek je je uit of kijk je weg?

Ik heb het niet alleen over vreemdelingenhaat, antisemitisme en racisme.

Betrokkenheid, medemenselijkheid is een dagelijkse keuze.

Wie wil ik zijn?

Ik denk aan de verzorgers van mijn moeder in Humanitas die dagelijks onvermoeibaar en liefdevol voor de ouderen zorgen. Ik denk aan de vrijwilligers die langgestraften bezoeken in de gevangenis. Aan mantelzorgers, leraren, artsen, medewerkers bij voedselbanken, asielzoekerscentra, buurthuizen, en zo kan ik nog wel even doorgaan. Aan iedereen die zich inzet voor een ander – en indirect ook voor zichzelf, want pas als je je echt verbindt met andere mensen, gebeurt er iets, verandert er iets en dat levert je dus iets op.

Liefde.

Verbondenheid.

We zullen de moedige verzetsstrijders uit de Twentolfabriek nooit vergeten.

Zij gunnen ons een glimp van wie we kunnen zijn.

 

 

Deel dit via

archief

Programma 2018

Voorafgaand aan de gezamenlijke herdenking op Het Grote Kerkhof zijn er herdenkingsmomenten bij onderstaande monumenten:

Herdenking bij het Twentol monument.
Het programma ziet er als volgt uit:

Lees verder »

Herdenking bij het Verzets(laan)monument.
Het programma ziet er als volgt uit:

Lees verder »

Herdenking bij het Etty Hillesum monument.
Het programma ziet er als volgt uit:

Lees verder »

Herdenking bij het Indië monument.
Het programma ziet er als volgt uit:

Lees verder »

Herdenking bij het Verzetsmonument.
Het programma ziet er als volgt uit:

Lees verder »